جستجوی ابزار

پرگار و انواع آن

پرگار و انواع آن
یکشنبه ۰۹ خرداد ۱۳۹۵

پرگارها از جمله وسايل کمکی در اندازه گيری هستند که از آنها برای رسم دايره، خط کشی، علامت گذاری، اندازه گيری وانتقال اندازه از قطعه کار به روی ابزار يا بالعکس استفاده می شود.

پرگارهای رسم: از اين نوع پرگار برای ترسيم دواير، قوسها، خط کشی و… در روی قطعات کار استفاده می شود. اين پرگارها، به لحاظ ساختمان، دارای انواع مختلفی هستند.

پرگارساده: اين نوع پرگارها ساختمان بسيار ساده ای دارند و عمل ثابت شدن دو بازوی آنها در اثر اصطکاک بين سطوح آنها صورت می گيرد. سوزن های آن ممکن است با بازوها يکپارچه و يا روی آن نصب شده باشند.
پرگارساده با پيچ قفل: اين پرگار مانند نوع قبل است، با اين تفاوت که در روی يکی از بازوها راهنمای شياردار قوسی شکل بسته شده و در روی بازوی ديگر پينی است که می تواند در داخل شيار راهنمای قوسی شکل حرکت کند. پس از بازکردن دهانه پرگار برای تثبيت اندازه، از پيچ قفل استفاده می شود.

caliper17

پرگارفنری: اين پرگارها مجهز به دو بازو هستند با سر سوزن های سنگ زده و تيز که ممکن است با بازوها يکپارچه و يا روی آنها سوار شده باشند. دو بازو، که از يکطرف دارای دو سوزن کاملاً سنگ زده شده و تيز هستند و از سمت ديگر توسط يک فنر تخت و دسته آجدار به هم متصل می شود. برای تنظيم مقدار دهنه پرگار از پيچ و مهره استفاده می شود.

caliper16

پرگارهای موازی کش: اين پرگارها برای رسم خطوط موازی به کار می روند . در انواع مختلفی ساخته می شوند. نوعی ازاين پرگار از يک خط کش اصلی تشکيل شده که ممکن است مدرج يا ساده باشد. بازوی تخت با مقطع بيضی که به لبه کار استقرار داده شده با سوزن خط کش برای ترسيم است. طول سوزن خط کش می تواند تغيير کند اين ويژگی امکان ترسيم در سطوح غيرهمسطح را فراهم می نمايد. از اين پرگار برای ترسيم خطوط به موازات لبه کار استفاده می شود. روش استفاده به اين ترتيب است که ابتدا، با توجه به درجه بندی پيش بينی شده، مقدار مورد نظر را روی بدنه پرگار جدا نموده و با استفاده از پيچ قفل آن را محکم می نماييم و سپس،خط مورد نظر را ترسيم می کنيم.

caliper15

نوع ساده پرگار موازی کش دارای يک بازوی مجهز به سوزن خط کش است و بازوی ديگر دارای سر خميده است، که به لبه کار تکيه داده می شود. برای استفاده ابتدا مقدار اندازه را به کمک خط کش روی آن تنظيم و بازو را قفل می کنيم و عمل ترسيم را انجام می دهيم .

caliper14

با پرگار ساده موازی کش می توان مرکز دايره را نيز تعيين نمود. به اين ترتيب که ابتدا با معلوم بودن قطر دايره مقدار شعاع را روی پرگار جدا می کنيم. سپس، با تکيه دادن لبه کج پرگار روی بدنه قطعه کار نک سوزن پرگار را روی مقطع دايره قرار می دهيم و خط می کشيم سپس پرگار را روی محيط دايره جابه جا نموده و مانند حالت قبل مجددا خط می کشيم. محل تقاطع دو خط ترسيم شده مرکز دايره است.

caliper13

پرگار رسم دايره روی سطح جانبی استوانه ها : از اين پرگار برای ترسيم دايره روی سطوح منحنی، مانند جداره لوله ها و استوانه ها، استفاده می شود. اين پرگار دارای سه بازو است و انتهای آنها مجهز به سوزن اند دو بازوی طرفين روی محيط دايره و بازوی سوم (بازوی وسط) روی مرکز دايره قرار می گيرد. بايد توجه داشت که بازوی وسط نسبت به محورش میتواند تغيير ارتفاع دهد و برحسب تغيير موقعيت، دو بازوی طرفين روی محيط استوانه بالا و پايين شوند.

 caliper12

پرگار ورنيه دار: اين پرگار دارای دو فک قابل تعويض است. يک فک آن، هنگام عمل ثابت و فک دوم روی کشوی نصب شده و متحرک است. فک ثابت می تواند در جهت عمود بر خطکش مدرج پرگار، حرکت لغزشی داشته باشد و فک متحرک درامتداد خطکش حرکت افقی دارد. هر دو فک میتوانند توسط پيچی در محل های خود محکم شوند. با در نظر گرفتن مکانيزم ويژه اين پرگار، میتوان از اين وسيله برای کشيدن دايره ها و يا قوس ها در دو سطح مختلف بهره گرفت. به اين صورت که فک مخروطی را در داخل سوراخ قرار دهيم و نک سوزن رسام را روی سطح ديگر تنظيم نماييم. سپس با حرکت چرخشی، منحنی مورد نظر را رسم کنيم. حسن ديگر اين پرگار مدرج بودن است و می توان مقدار شعاع قوس مورد نظر را مستقيماً روی پرگار مشخص نمود. اين پرگار، همچنين دارای فک های يدکی قابل تعويض در اندازه ها و فرم های مختلف نيز هست. خطکش اين پرگار مدرج بوده و مجهز به سيستم ورنيه است.بنابراين می توان مقدار اندازه را روی پرگار جدا کرد و پرگار را تنظيم نمود.

 caliper11

نمونه ای از کاربرد پرگار ورنيه دار را نشان می دهد

caliper10

پرگارهای انتقال اندازه: از اين نوع پرگارها برای انتقال اندازه از روی قطعه کار به ابزار و يا بالعکس استفاده می شود. توسط اين پرگارها می توان ابعاد داخلی، خارجی، فواصل بين خطوط و قطعات را روی پرگارتنظيم کرده و سپس به وسيله اندازه گيری، انتقال داد، يا بالعکس آنها را روی وسيله اندازه گيری تنظيم نموده و سپس به روی قطعه کار منتقل نمود .
مطابق شکل زیراين وسيله از يک جفت ساق قوسی شکل، که توسط پيچ و مهره به هم وصل شده اند، تشکيل شده اند. برای استفاده از اين وسيله ابتدا سر خميده ساق را با کار تماس می دهيم و سپس، توسط پيچ و مهره، اندازه را ثابت می کنيم و فاصله بين دو سر پرگار را اندازه می گيريم. اين نوع پرگارها در انواع مختلفی ساخته می شوند، ازآن جمله :
پرگارانتقال اندازه خارج: اين پرگار که پرگار سرکج داخلی ناميده میشود، طوری ساخته شده است که با طرفين قطعه کارمورد اندازه گيری تماس حاصل می کند و سپس توسط محکم کننده، که ممکن است پيچی باشد، اندازه را ثابت می کنيم و آنرا به روی وسيله اندازه گيری مثلاً خط کش ؛منتقل می کنيم. اين پرگارها در دو نوع فنری و پيچی ساخته می شوند.

caliper9

در کار کردن با اين نوع پرگار بايد، ابتدا دهانه پرگار را به اندازه تقريبی قطعه کار باز نمود. سپس، آنرا، با توجه به نوع کار، روی قطعه يا وسيله اندازه گيری هدايت و تنظيم می کنيم.

caliper8

برای ميزان کردن دقيق آن، در صورتیکه دهانه کوچک يا بزرگ باشد، با استفاده از قطعه چوبی، مطابق شکل زير عمل می کنيم.

caliper7

پرگارانتقال اندازه داخل: اين پرگار، که به پرگار پاشنه ای و پرگار سرکج خارج نيز معروف است، برای انتقال اندازه سوراخها و فاصله بين شيارها و شکافها به روی وسيله اندازه گيری يا بالعکس به کار برده می شوند. اين پرگارها در دو نوع ساده و فنری ساخته می شوند.

caliper6

درکار با اين نوع وسيله برای تنظيم فاصله، پس از باز کردن تقريبی دهانه پرگار، بايد از يک قطعه چوب استفاده کرد و از وارد نمودن ضربه به نُک تيزآن خودداری نمود.

caliper5

شکل زیر، نمونه ای از انتقال اندازه بوسيله اين نوع پرگار را نشان میدهد.

caliper4

در کار با اين پرگار بايد دقت کرد تا محور تقارن بازوهای پرگار بر محور تقارن قطعه کار منطبق باشد.

caliper3

پرگار دوطرفه: از اين پرگار برای انتقال اندازه های داخلی و خارجی قطعات استفاده می شود. به وسيله اين نوع پرگار می توان به طور همزمان از يک طرف برای انتقال اندازه قطعه و از طرف ديگر برای مقايسه مقدار آن با يک وسيله اندازه گيری مناسب، استفاده نمود. از طرفی هر دو نوع پرگار اندازه گير خارجی و اندازه گير داخلی روی يک پرگار پيش بينی شده است. ضمناً عمل اندازه گيری را می توان بدون خارج کردن پرگار از داخل قطعه انجام داد.

 caliper2

پرگارهای مدرج: اين پرگار دارای صفحه خميده مدرج است، که مقدار اندازه را می توان مستقيماً از روی آن قرائت نمود. با اين پرگارها می توان قطرهای داخلی، خارجی، فاصله بين شکافها، شيارها و همچنين ضخامت ورقها را اندازه گرفت.

 caliper18

 caliper1

 

ارسال نظر